Szlachta wykorzystywała swoje polityczne wpływy, by przywiązać chłopów do ziemi. Reguła glebae adscripti została zatwierdzona serią uchwał sejmowych, skutecznie zabraniających chłopom opuszczania ziemi swego pana czy prób zmiany warunków życia. Równolegle rosła legalna kontrola właściciela ziemskiego nad chłopami – wprowadzono sankcje, łącznie z karą śmierci. W efekcie samowola i bezkarność szlachty i jej administracji wobec poddanych były bezgraniczne. Jak przekonująco przedstawia to francuski historyk, Daniel Beauvois: właściciele ziemscy na XIX-wiecznej Ukrainie byli skrajnie okrutni, a ich okrucieństwo nigdy nie było adekwatnie karane: zbicie chłopa na śmierć pociągało za sobą "karę" w postaci "miesiąca aresztu oraz odbycia pokuty wyznaczonej przez księdza".
Kolonializm po polsku, czyli długi cień pańszczyzny Autor: Mikołaj Gliński Opublikowany: 5 lis 2015 https://culture.pl/pl/artykul/kolonializm-po-polsku-czyli-dlugi-cien-panszczyzny
Tysiące razy różni znajomi i nieznajomi zwierzali mi się, że rozumem i sercem są w pełni po naszej stronie – czyli po stronie tzw. dysydentów – że podpisują różne petycje przeciw nam organizowane przez totalitarne władze tylko dlatego, że mają dzieci i nie mogą sobie pozwolić na luksus protestu. Popełniano świństwa w imię dzieci i wysługiwano się złu rzekomo dla ich dobra.
Vaclav Hável w Nowym Yorku, Światowy Szczyt Dzieci ze zbioru „Siła bezsilnych i inne eseje” 30 września 1990
Dzisiaj 82
Od 1.IX.2006 960141
Spoczywa na
Cmentarzu Centralnym
w Szczecinie
kwatera 55A